Basit Dolandırıcılık Suçunun Tanımı ve Unsurları:
Basit dolandırıcılık suçu, failin hileli davranışlarla bir kimseyi aldatmak suretiyle, mağdurun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya üçüncü bir kişiye yarar sağlaması demektir.
Her ne kadar malvarlığına karşı suçlardan olsa da suçun yasal düzenlemesi nazara alındığında burada kişilerin hem malvarlığı hem de irade ve karar verme özgürlüğünün korunmaya çalıştığını görmekteyiz.
Basit dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için “hile”li söz ve davranışlar ile mağdurun “aldatılması” suretiyle ya mağdurun veya bir başkasının zararına, fail veya üçüncü bir kişiye yarar sağlaması gerekmektedir.
Burada hile ve aldatma kavramlarını açıklamakta yarar bulunmaktadır.
Hile gerçekte mevcut olmayan bir hususu mevcut göstermek veya gerçekleşmiş bir olayı olduğundan başka türlü ya da hiç gerçekleşmemiş gibi göstermek suretiyle bir insanın yanılgıya düşürülmesi şeklinde tanımlanabilir. İşte dolandırıcılık suçunu diğer mal varlığına karşı işlenen suçlardan ayıran temel kriter “hile” unsurudur.
Fail tarafından gerçekleştirilen hilenin “aldatıcı” nitelikte olması gerekir. Hile muhatabını aldatıcı nitelikte değilse suç oluşmayacaktır.
Hileli söz ve davranışlar sonucunda aldatmanın gerçekleşmesi gerekmektedir. Aksi takdirde suç oluşmaz.
Dolandırıcılık suçu bir “tehlike suçu” değil, “zarar suçudur”. Bu nedenle dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için bir zararın oluşması gerekir. Bu zarar mağdurun veya üçüncü kişinin malvarlığına yöneliktir.
Dolandırıcılık suçunda fail veya üçüncü bir kişi, malvarlığında bir artış sağlamakta, haksız menfaat elde etmektedir. Bu haksız menfaat ise mağdur veya üçüncü kişinin malvarlığının azalması ile oluşmaktadır.
Yine hileli davranış ile fail ya da üçüncü kişinin elde ettiği haksız menfaat arasında bir nedensellik (illiyet) bağının bulunması zorunludur.
Basit Dolandırıcılık Suçu – Görevli Mahkeme:
Dolandırıcılık suçunun TCK.’nun 157. Maddesi kapsamında (Basit Dolandırıcılık Suçu) kalması halinde, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
Basit Dolandırıcılık Suçu – Şikayet ve Uzlaşma
Dolandırıcılık suçunun TCK.’nun 157. Maddesi kapsamında (Basit Dolandırıcılık Suçu) kalması halinde, suçun takibi şikayete tabi değildir. Yani soruşturma ve kovuşturma re’sen yürütülür.
Yine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’n 253. Maddesi uyarınca Basit Dolandırıcılık Suçu uzlaşma kapsamında bulunmaktadır.
Basit Dolandırıcılık Suçunun Cezası (Yaptırımı):
Basit dolandırıcılık suçunun yaptırımı bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Adli Para cezasının alt sınırı 5 gün olup belirlenen gün sayısı en az 20 TL. en fazla 100 TL. çarpımı sonucu hakim tarafından takdir ve tespit edilir.
Nitelikli Dolandırıcılık Suçu:
Nitelikli dolandırıcılık suçları 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’n 158. Maddesinde düzenlenmiştir. Dolandırıcılık suçunun bu maddede bentler halinde sayılan şekillerde işlenmesi halinde “Nitelikli Dolandırıcılık” suçu oluşacaktır. Bu suçlar bakımından takibi şikayete tabi değillerdir. Bu suçların soruşturulması ve kovuşturulması re’sen yürütülür. Nitelikli dolandırıcılık suçunda şikayet yokluğu veya şikayetten vazgeçme hususu faili cezadan kurtarmayacaktır.
Nitelikli dolandırıcılık suçlarında görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.
Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Cezası (Yaptırımı):
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesinde yer alan nitelikli dolandırıcılık suçunun cezası (yaptırımı) üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası şeklinde belirlenmiştir.
Adli Para cezasının alt sınırı 5 gün olup belirlenen gün sayısı en az 20 TL. en fazla 100 TL. çarpımı sonucu hakim tarafından takdir ve tespit edilir.
Ancak, dolandırıcılık suçunun nitelikli hallerinden olan;
Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
Sigorta bedelini almak maksadıyla,
Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle,
İşlenmesi halinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan aşağı olamayacağı gibi adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
